شهرستان درمیان

 

 

                                                           شهرستان درمیان

 

 

 

موقعیت جغرافیایی :

این شهرستان در شرق شهرستان بیرجند، جنوب شهرستان قائن و شمال شهرستان سربیشه واقع است و در حال حاضر دارای سه بخش مرکزی، قهستان و گزیک، ۶ دهستان و ۱ نقطه شهری می‌باشد. شهرستان درمیان، تا سال ۱۳۸۴ یکی از بخش‌های شهرستان بیرجند بود که در این سال و پس از تشکیل استان خراسان جنوبی، جدا شده و به شهرستان تبدیل شد.

پیشینه تاریـخی

      کلمه درمیان برگرفته از عنوان روستائی به همین نام است، که به به دلیل قرار گرفتن در حصار کوه‌های بلند این نام را بر آن نهاده‌اند. این روستا تا اوایل دهه گذشته مرکز بخش درمیان بود و در یازده کیلومتری مرکز فعلی و جنوب شهرستان واقع است، شهرستان درمیان امروز با وسعت معادل ۵۷۹۷ کیلومتر مربع در موقعیت جغرافیائی ۵۹ درجه و ۲۸ دقیقه تا ۶۰ درجه و۴۷ دقیقه طول شرقی و ۳۲ درجه و۳۲ دقیقه تا ۳۳درجه و۲۱دقیقه عرض شمالی قرار گرفته

بررسیهای تاریخی نشان می‌دهد که موقعیتی که شهرستان درمیان امروز در آن واقع گردیده است از قدمت بسیاری برخوردار است، به گونه‌ای که آثاری مربوط به پیش از اسلام نیز در این منطقه بدست آمده است. وجود مساجد تاریخی متعدد و نیز مدارس علمی قدیمی بیانگر توجه مردمان این سرزمین به دو مقوله علم و دین است مسجد جامع درخش ،مسجد جامع هندوالان، گسک و بقعه سلطان ابراهیم رضا و نیز حوزه علمیه قهستان از جمله این بناها است. وجود قلعه‌ها و دژهای نظامی متعدد نظیر قلعه فورگ، درخش و مسک بیانگر اهمیت اقتصادی و سیاسی این سرزمین در گذشته است.

 جمعیت :

جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۹۰، برابر با ۵۵٬۰۸۰ نفر بوده‌است

 ویژگی اقتصادی :

اقتصاد شهرستان درمیان بیش از گذشته به کشاورزی وابسته بوده و اکنون نیز همین وابستگی وجود دارد به گونه‌ای که امرار معاش ۹۰ درصد جمعیت شهرستان وابسته به کشاورزی است مطالعه شرایط محیطی شهرستان به خوبی نشان می‌دهد که این وابستگی بیش از آنکه محصول شرایط مساعد توسعه این بخش باشد ناشی از عقب ماندگی شهرستان در دیگر بخشهای اقتصادی است. در نتیجه کشاورزی شهرستان نیز از ریسک بالائی برخوردار بوده و موانع زیادی از جمله کمبود کمی و کیفی منابع آب، کمبود اراضی کشاورزی در مناطق مستعد،سنتی بودن کشاورزی و خرده مالکی بر سر راه آن وجود دارد؛ که در این راستا سرمایه‌گذاری در جهت توسعه کشاورزی مکانیزه، استفاده از روشهای نوین آبیاری، یکپارچه سازی اراضی از جمله اقدامات مؤثر در افزایش بهره‌وری این بخش به شمار می‌رود.

 آب و هوا :

 تحت تأثیر شرایط اقلیمی کم باران منابع آب شهرستان نیز از کمیت و کیفیت مطلوبی برخوردار نیست. منابع آب سطحی عموماً شامل رودخانه‌های فصلی است که تنها در زمان وقوع بارندگی سیلاب در آنها جریان دارد رودخانه فخرود طولانی‌ترین رود شهرستان به شمار می‌رود که سیلاب‌های فصلی را از سرشاخه‌های ارتفات غربی و جنوبی جمع‌آوری و به سمت شرق و افغانستان هدایت می‌کند. رودخانه گزیک نیز که بخشی از حوزه آبریز آن در شهرستان قاینات قرار دارد. در همین جهت غربی شرقی روان آب آب ارتفاعات شمالی شهرستان را پس از عبور از دشتهای پدخل و گزیک به افغانستان هدایت می‌نماید. به منظور استفاده از این منابع دو سازه آبی شامل سد دهانه رزه و بند انحرافی گاویج طراحی واجرائ شده که با بهره‌برداری ازآانها امکان استفاده از میلیونهای متر مکعب آب که همه ساله از دسترس خارج می‌گردید فراهم شده است می‌شود این سازه‌ها قادر به کنترل بیست و هفت میلیون متر مکعب آب در سال هستند. بررسی‌های آماری انجام شده بر روی دبی رودخانه‌های مسیر نشان می‌دهد که بهره ره برداری از این سازه‌ها ده درصد منابع آب قابل بهره‌برداری شهرستان را افزایش خواهد داد.

 سوغات :

سوغات: شهرستان درمیان با توجه به اینکه منطقه گرم و خشک و دارای نواحی کوهستانی با آب و هوای سرد و ناحیه جلگهای با آب و هوای نیمه صحرایی می باشد از نظر پوشش گیاهی در رده مرتعی بیانانی و نیمه بیابانی قرار گرفته و همچنین عمده سوغات این شهرستان شامل: زرشک، زعفران، توت خشک، کشک و نان محلی می باشد.

زرشک: زرشک درختچه‌ای تیغدار به طول ۱ تا ۵ متر است. چوب آن به رنگ قرمز، قهوه‌ای یا زرد است. برگ‌ های آن بیضی شکل با دندانه‌های اره‌ای و میوه اش قرمز رنگ بیضوی شکل و ترش مزه‌است.

خواص زرشک, خاصیت زرشک, فواید زرشک, فایده زرشک ,درباره درختچه و تاریخچه زرشک, آب زرشک, فواید آب زرشک, خاصیت آب زرشک, ارزش غذایی زرشک, خواص آب زرشک قرمز

 

 

آداب و رسوم :

 آئین های عزاداری: سنگ زنی قهستان (درخش) :قهستان یکی از روستاهای تابعه شهرستان درمیان می باشد. سنگ عبارت است از دو تكه چوب استوانه اي هشت سانتيمتري كه نخي از آن عبور كرده و در پشت دست قرار مي گيرد. از شب پنجم محرم اين كار را همراه با هيئت و به همان آهنگ نوحه سينه زني و يا زنجير زني انجام مي دهند.این مراسم به شماره 626 - 22/9/91 در فهرست میراث معنوی کشور(ناملموس) به ثبت رسیده است.

 

 

آئین و مراسم خیرات عاشورا در شهر گزیک : شهر گزیک یکی از شهرهای تابعه شهرستان درمیان می باشد. مراسم خیرات عاشورا یا غلور پزان (غُلور پزو) (qolorpazo) یک رسم دیرینه و سنت خانوادگی است که قدمت بیش از 100 سال دارد. مردم در شب عاشورا اعم از زن و مرد به صورت دسته جات سینه زنی در مسجد جامع گرد هم می‌آمدند و به عزاداری سید و سرور سالار شهیدان حضرت امام حسین (ع) می پردازند و به پختن غلور(آش گندم) که یکی از غذاهای محلی آنها هم می باشد می پردازندو در روز عاشورا بین اهالی تقسیم می کنند. در اصطلاح محلی پخت غلور در این روز به غلور عاشورا شهرت دارد. این آئین و مراسم در تاریخ 6/10/95 در فهرست آثار معنوی کشور(ناملموس) به ثبت رسید.

 

 

 

 بازی های محلی[1]:

پله زدن: پریدن جوان ها از یک خط، مشخص و یا از روی یک تپه را پل زدن گویند. تا به این وسیله مشخص شود چه کسی بیشتر می پرد.

 

غذای محلی : کشک محلی یا همان « قروت » نوعی فرآورده لبنی است که مردم خراسان جنوبی و همچنین شهرستان درمیان و حومه در تهیه غذاهای محلی و مقوی از آن استفاده می کنند. طرز تهیه آن در قسمت غذاهای محلی بیرجند آورده شده است .

 

 

 

 صنایع دستی :

 شهرستان در ميان به لحاظ بافته هاي داري پرز دار بويژه قالي بافي از اعتبار و اهميت شاياني برخوردار است. قالی های نقش ریزه ماهی این منطقه شهرت جهانی دارند. و از مرغوبیت بالایی نیز برخوردارند. روستای درخش از گذشته تا به امروز به عنوان یکی از معروفترین مراکز تولید انواع قالی ذکر شده و همچون یک نام معتبر ( بِرَند ) ، نشان دهنده کیفیت و مرغوبیت دست بافته بوده است . کیفیت این دست بافته به حدی بوده که در کاخ های سلطنتی نیز گسترده می شده است. از اهم صنایع دستی این شهرستان میتوان به رشته های 

پلاس ، رودوزی های سنتی (بلوچی دوزی ، نقش دوزی، شبکه دوزی ، سکه دوزی و خامه دوزی ) ، بافت انواع قاليچه وگلیم ، خورجين بافي، حوله بافي ، رنگرزي سنتي و آهنگري سنتي اشاره نمود.

از مناطق مهم تولید صنایع دستی این شهرستان روستاهای درخش ـ آسيابان ـ فضل آباد ـ بورنگ ـ نوغاب ـ مسك ـ طبس مسینا ـ فورگ ـ نوزاد -گزیک ـ آسفيج ـ سيدان ـ دره چرم ـ خلف و گسك می باشند.

 










خورجين گليم باف  - بافت شهرستان در ميان






 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  مشاهیر و شخصیت ها :

 در تاریخ معاصر این سرزمین مهد پرورش دانشمندان و علمای بزرگی بوده علامه سعیدی، علامه فرزان و بسیاری از بزرگان علمی و فرهنگی کشوراز این خطه برخاسته‌اند. روستاهای درخش، نوزاد، سیدان و درمیان واسدیه در پرورش چنین نوابغی شهره هستند .

 

 

 

 

 



 

تاریخ به روزرسانی:
1396/02/13
تعداد بازدید:
387
Powered by DorsaPortal