شهرستان سرایان

 

 

شهرستان سرایـــان

 

 

 

موقیت جغرافیایی :

سرایان یکی از شهرستان های استان خراسان جنوبی  است که حدود هفت هزار کیلومتر مربع مساحت دارد.

 این  شهرستان از شمال به بخش کاخک گناباد  و از شمال شرقی با بخش خضری دشت بیاض قاین و از شرق با شهرستان قاین، از جنوب با شهرستان خوسف و از غرب با فردوس همسایه است. سرایان از لحاظ مختصات جغرافیایی در 58 درجه و 31 دقیقه طول جغرافیایی و 33 درجه و 51 دقیقه عرض جغرافیایی قرار گرفته است.

پیشینه تاریخی:

آنچه از بررسی های باستان شناسی منطقه بدست آمده حاکی از آن است که سابقه استقرار جوامع پیش از تاریخ در حوالی تپه کله کوب آیسک به هزاره های چهارم و سوم پیش از میلاد می رسد. همچنین می توان گفت سابقه ی تاریخی سرایان به دوران قبل از اسلام بر می گردد. سد تاریخی (زو) از یادگارهای باقی مانده این دوران است. در دوره اسلامی، این منطقه بخشی از ایالت قهستان بوده که در همان نخستین سالهای حمله اعراب به تصرف سپاه اسلام در آمد. 

در منابع جغرافیایی قرون اولیه اسلامی، اسمی از سرایان به میان نیامده اما بررسی های باستان شناسی منطقه وجود تپه ها و محوطه های مربوط به دوره سلجوقی را در این شهرستان تأیید می کند و با عنایت به بالا گرفتن جنبش اسماعیلیه در این دوره و در اختیار گرفتن قلعه های قهستان و از جمله قلعه قلاع سرایان می توان گفت که این منطقه در دوره سلجوقی یعنی قرن ششم و هفتم هجری از رونق و آبادانی برخوردار بوده است. وجود کاروانسرای شاه عباسی و آب انبارهای متعدد متعلق به دوره صفوی حاکی از اهمیت منطقه در دوره های بعدی می باشد.

جمعیت :

 جمعیت شهرستان سرایان طبق سرشماری سال ۱۳۹۰، برابر با ۳۲٬۴۹۳ نفر می‌باشد.

  آب و هوا :

 آب و هوای این شهرستان نسبتاً معتدل و دارای زمستان‌های سرد و تابستان‌های خشک می‌باشد.

 سوغات :

علاوه بر زعفران، زرشک، آلو بخارا،انار، عناب، سنجد، بادام کوهی، گردو، کشک سیاه، کشک زرد، کشک زیره‌ای، قره قروت، برگه هلو، توت خشک و قالی در نقشها، طرحها و رنگهای متنوع از سوغات این شهرستان است.

 آداب و رسوم :

: آب گیری آب انبارهای سرایان: آب گیری آب انبار ها همه ساله از اوایل دی ماه در شب های سرد زمستان انجام می شود بدین ترتیب که گروهی از مردم که این سنت حسنه را که از پدرشان به ارث برده اند و به «میرآب » معروف هستند اقدام به انجام آبگیری آب انبارها می کنند این رسم و آئین در تاریخ 6/10/95 در فهرست آثار معنوی کشور(ناملموس) به ثبت رسید.


 

 جشن سده: مراسم جشن سده در روستای دوحصاران شهرستان سرایان از 28 دی ماه تا اوایل بهمن اجرا می شود و به گفته خود اهالی محل اهمن بهمن اجرا می شود. کودکان و نوجوانان دراین شب حلقه ای از آتش درست می کنند و به دور سر می چرخانند.اقوام و خویشان به خانه بزرگان فامیل می روند و در این مراسم داستان های گذشته وافسانه های قدیم  را برای جوانان و نوجوانان بازگو می کنند. ضمن  برگزاری جشن از آجیل هایی که ساخت خود اهالی می باشد از قبیل: برگه زردآلو ، مغز گردو وبادام ، تخمه و.. از یکدیگر پذیرایی می کنند .این مراسم به شماره    808  در تاریخ 4/11/91   در فهرست  آثار معنوی کشور(ناملموس) به ثبت رسیده است .

 بازی های محلی:

بجل بازی: این بازی بیشتر دربین جوانان مرسوم است .وسیله بازی بجل است که از استخوان مفصل گوسفند به دست می آیدو دراین بازی شرط پول به میان گذاشته می شود.

 غذای محلی: بلغور: یک نوع آش است که با حبوبات(نخود، لوبیا) گندم بلغور شده ، سبزیجات، سیر درست می شود و یک وعده غذای کامل است که در روزهای زمستان مصرف می شود.

 

 

 

 صنایع دستی :

شهرستان سرايان یکی از مهمترين شهرستانهاي استان در توليد محصولات صنايع دستي مي باشد . این شهرستان از معدود مناطقی است که هنوز اصالت های بومی خود را در تولید انواع صنایع دستی حفظ نموده است. و همچنان تعدادی از مشاغل قدیمی توسط استادکاران پیشکسوت به حیات خود در این منطقه ادامه می دهند. بازار تاریخی میثم در این شهرستان که قدمت آن به دوره صفوی بر می گردد از گذشته محل استقرار تعدادی از حرف صنایع دستی به ویژه چلنگری و اسلحه سازی بوده است. در حال حاضر چلنگری (آهنگری سنتی) در سرایان و به ویژه تولید انواع زنگوله برای چهارپایان از رونق نسبتاً خوبی برخوردار بوده به طوری که آوازه شهرت این زنگوله ها از مرزهای استان نیز فراتر رفته است.

فرآوری پوست و تهیه چرم از آن،  صنعتی کهن در جنوب قهستان است . در این میان روستای چرمه از توابع شهرستان سرایان به جهت ييلاقي بودن و برخورداري از مراتع سر سبز ، از قديم الایام  محل پرورش و نگهداري اسب و همچنین از مناطق فعال تولید چرم بوده . این روستا هنوز موطن یکی از پیشکسوتان هنر- صنعت دباغی سنتی و ساخت پای پوش چرمی " استاد ابراهیم ذکریا "است .

به علت رونق  دامپروری در سرایان ،  نمدمالی و تهیه انواع زیرانداز و لباس نمدی نیز از رشته های اصیل  صنایع دستی منطقه است که تا چند صباحی قبل رواج داشته و به علت فوت استاد کاران برجسته این رشته ، روند تولید آن نیز متوقف گردیده است. بطور کلی بافت انواع قالي و قاليچه ، بافت انواع گليم ساده و سوزنی ، سفره آردی ، جاجيم بافي، پلاس بافي، رودوزيهاي سنتي، دباغی سنتی، ساخت انواع پای پوش سنتی ، سبد بافي (تركه بافي)، چلنگري (آهنگري سنتي)، سفالگري، حوله بافی ، حجاري (سنگتراشي) ، خراطی سنتی ،نمد مالی از رشته های صنایع دستی بومی این منطقه       می باشد.از  مناطق مهم توليد صنايع دستي دراین شهرستان می توان به  شهر های سرايان و آيسك و سه قلعه وروستاهای مصعبي ، چرمه ، كريمو ، چاه غياث ، سراب ، دوحصاران ، زنگو ، دره پر ، نوبهار ، بني خانيك و حجت آباد اشاره نمود.

 

 


تاریخ به روزرسانی:
1396/02/09
تعداد بازدید:
120
Powered by DorsaPortal